Πέρα από την τήρηση των θρησκευτικών παραδόσεων, ένας πολύ καλός λόγος για να ακολουθήσετε τη νηστεία όπως την ορίζει η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι η αποτοξίνωση από τρόφιμα ζωικής προέλευσης, τα οποία ωστόσο είναι πηγή πρωτεϊνών υψηλής βιολογικής αξίας, βασικά δομικά στοιχεία του ανθρώπινου οργανισμού.

Ωστόσο, η αυξημένη κατανάλωση πρωτεϊνών ζωικής προέλευσης συμβάλλει στην αύξηση των επιπέδων της "κακής" χοληστερόλης, του ουρικού οξέος και διαφόρων τοξινών.

Η υιοθέτηση ενός ισορροπημένου προγράμματος διατροφής θα σας εξασφαλίσει την πρόσληψη πρωτεϊνών από άλλες πηγές, ενώ ταυτόχρονα θα μειώσει σημαντικά το προσλαμβανόμενο λίπος, αλλά κυρίως το κεκορεσμένο λίπος (προερχόμενο από γαλακτοκομικά προϊόντα και κρέας) που είναι επιβαρυντικό για τον οργανισμό.

Έτσι, θα μειωθεί η χοληστερόλη με έναν ανώδυνο τρόπο σε όσους έχουν αυξημένες τιμές. Εξάλλου έχει τεκμηριωθεί επιστημονικά ότι 40 ημέρες νηστεία είναι αρκετές για να μειώσουν τη χοληστερόλη κατά 40-50 mg/dl αίματος.

Θα αναρωτιέστε όμως τι γίνεται με την πρόσληψη σιδήρου, η οποία σχετίζεται άμεσα με την αποχή από το κρέας. Είναι γνωστό ότι ο σίδηρος που υπάρχει στο φυτικό βασίλειο, είναι δυνατό να απορροφηθεί μόνο σε μικρές ποσότητες από τον ανθρώπινο οργανισμό εξαιτίας ορισμένων συστατικών που υπάρχουν κυρίως στα όσπρια.

Η αυξημένη κατανάλωση οσπρίων, δημητριακών και θαλασσινών σε συνδυασμό με βιταμίνη C που αυξάνει την απορρόφηση του σιδήρου από τον οργανισμό, θα καλύψει το κενό.

Ισορροπία, ποικιλία, μέτρο

Αυτές είναι οι τρεις αρχές που θα πρέπει να τηρήσετε πιστά κατά τη διάρκεια της νηστείας, ακόμα και αν αυτή γίνεται μόνο για τη Μ. Εβδομάδα.

Η ισορροπία αφορά στη λήψη θρεπτικών συστατικών και καθιστά απαραίτητη την κατανάλωση τροφών που παρέχουν στον οργανισμό απαραίτητες πρωτεΐνες όπως τα όσπρια και τα θαλασσινά.

Η ποικιλία αφορά στην επιλογή και το συνδυασμό όλων των νηστίσιμων τροφών, ενώ το μέτρο αφορά στην πρόσληψη μόνο εκείνων των θερμίδων που είναι απαραίτητες για την συντήρηση του οργανισμού.

Δεν είναι λίγοι άλλωστε εκείνοι που στην ιδέα και μόνο της νηστείας νομίζουν ότι πεινάνε περισσότερο ή ενώ τρώνε μια κανονική μερίδα αισθάνονται ότι δεν χόρτασαν διότι απουσιάζει το κρέας.

Ένα καλό πρωινό με δημητριακά και τσάι ή καφέ, μερικά φρούτα μεταξύ των γευμάτων, ένα μεσημεριανό και ένα βραδινό αποτελούμενα πάντα από σαλάτα και ένα κυρίως πιάτο σίγουρα θα σας κάνουν να ξεχάσετε το αίσθημα της πείνας.

Επιπλέον αυξάνετε την κατανάλωση φυτικών ινών, οι οποίες έχουν την ιδιότητα να μειώνουν τα επίπεδα των λιπιδίων και της γλυκόζης στο αίμα, συμβάλλοντας στην καταπολέμηση της δυσκοιλιότητας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι επιστημονικές έρευνες έχουν αποδείξει ότι ενώ η μέση κατανάλωση φυτικών ινών στο δυτικό κόσμο είναι 12-18 γραμμάρια την ημέρα, κατά την περίοδο της νηστείας φτάνει τα 30-42 γραμμάρια ημερησίως.

Επίσης η αυξημένη κατανάλωση φρούτων και λαχανικών, ακατέργαστων δημητριακών και ελαιόλαδου είναι ένας καλός τρόπος εφοδιασμού του οργανισμού με στοιχεία όπως η β-καροτίνη, τα φλαβονοειδή και οι βιταμίνες, γνωστά για την αντιοξειδωτική τους δράση και την τόνωση του ανοσοποιητικού συστήματος.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην κατανάλωση υδατανθράκων (ψωμί, πατάτες, ζυμαρικά, ρύζι) καθώς μπορεί σε μεγάλες ποσότητες να συμβάλλουν στην αύξηση του σωματικού βάρους.

Επιστημονική τεκμηρίωση

Αν όλα τα παραπάνω δεν σας έπεισαν για την ευεργετική επίδραση της σύντομης ή μακροχρόνιας νηστείας, υπάρχει και η επιστημονική τεκμηρίωση. Μελέτη που διεξήχθη από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης, απέδειξε ότι η νηστεία δεν έχει αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία.

Συγκεκριμένα, ο καθηγητής Προληπτικής Ιατρικής και Διατροφής Αντώνης Καφάτος μελέτησε τις διατροφικές συνήθειες των μοναχών στην Ιερά Μονή Σαββαθιανών καθ' όλη τη διάρκεια της Σαρακοστής. Παρά τις αρχικές υποθέσεις για διατροφικές ανεπάρκειες λόγω της συνεχούς νηστείας, τα αποτελέσματα έδειξαν ακριβώς το αντίθετο.

Όλα τα θρεπτικά συστατικά στο διαιτολόγιο των μοναχών ήταν στις συνιστώμενες ποσότητες, δηλαδή στις ποσότητες που καλύπτουν τις ημερήσιες ανάγκες του ανθρώπινου οργανισμού σε ενέργεια, βιταμίνες, πρωτεΐνες, υδατάνθρακες, ασβέστιο, σίδηρο, μαγνήσιο κ.λπ., παρά το γεγονός ότι απουσίαζε από τη διατροφή τους το κρέας και τα ψάρια, ενώ λάδι χρησιμοποιούσαν μόνο Σάββατο και Κυριακή.

Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε το γεγονός ότι παρά τη απουσία γαλακτοκομικών προϊόντων, τα όσπρια και τα λαχανικά προσέφεραν τις απαιτούμενες ποσότητες ασβεστίου.

H έρευνα απέδειξε ότι η νηστεία εκτός από σωτηρία της ψυχής αποτελεί και σωτηρία για το σώμα, αφού χάρις σε αυτήν δεν παρουσιάζονται προβλήματα υγείας, όπως η δυσλιπιδαιμία (αυξημένη χοληστερόλη, τριγλυκερίδια και ουρικό οξύ) και κατ' επέκταση τα καρδιαγγειακά νοσήματα.

Η μελέτη της Κλινικής προληπτικής ιατρικής του Πανεπιστημίου Κρήτης έδειξε επίσης ότι τα άτομα που νηστεύουν παρουσιάζουν μειωμένα επίπεδα λιποπρωτεϊνών στο αίμα και χαμηλότερα ποσοστά παχυσαρκίας, ενώ αποκτούν υποσυνείδητα καλές διατροφικές συνήθεις, υιοθετώντας μια διατροφή φτωχή σε κορεσμένα λίπη και χοληστερόλη και πλούσια σε μονοακόρεστα λίπη, φυτικές ίνες και βιταμίνες.

Επίσης, η νηστεία συνεπάγεται και σωστή ψυχική υγεία και αυτό συμβαίνει επειδή ο οργανισμός κάνει καλύτερες καύσεις, οπότε εισέρχεται περισσότερο οξυγόνο στον εγκέφαλο και το άτομο αντιδρά στα ερεθίσματα αλλά και σε ότι τον απασχολεί με ηρεμία και συγκροτημένη σκέψη.

Η αποχή λοιπόν για λίγο από ορισμένες τροφές δεν θα πρέπει επ' ουδενί λόγο να σας ανησυχεί εφόσον δεν αντιμετωπίζετε κάποιο πρόβλημα υγείας.

Διαμορφώστε ένα πρόγραμμα διατροφής στα μέτρα και τις ενεργειακές σας ανάγκες, φροντίζοντας να είναι ισορροπημένο. Έξι ημέρες είναι αρκετές για να αναζωογονήσετε τον οργανισμό σας και ταυτόχρονα να μείνετε πιστοί στις θρησκευτικές παραδόσεις.

Ποιοι θα πρέπει να αποφεύγουν τη νηστεία;

Άτομα που νοσούν και γυναίκες σε κατάσταση εγκυμοσύνης, μικρά παιδιά καθώς και ηλικιωμένοι θα πρέπει να αποφεύγουν τη νηστεία για μεγάλο χρονικό διάστημα, λόγω των αυξημένων αναγκών σε Θρεπτικά συστατικά. Σε αυτές τις περιπτώσεις θα πρέπει να συμβουλεύονται το γιατρό τους.

Η νηστίσιμη διατροφή αδυνατεί να καλύψει τις ανάγκες σε σίδηρο, αφού είναι γνωστό πως ο ζωικός-αιμικός σίδηρος έχει μεγαλύτερη απορροφητικότητα έναντι του φυτικού. Πληθυσμιακές ομάδες που βρίσκονται σε κίνδυνο και πρέπει να απαλλάσσονται από τους περιορισμούς της νηστείας είναι όσοι έχουν αυξημένες ανάγκες, όπως τα παιδιά, οι υπερήλικοι, οι έχοντες διαγνωσμένη σιδηροπενική αναιμία, οι εγκυμονούσες και οι γυναίκες σε γαλουχία.

Συμπερασματικά, η νηστεία την περίοδο της Σαρακοστής μπορεί να συμβάλλει στην καλύτερη υγεία, σωματική και ψυχική. Προσοχή θα πρέπει να δίνεται όμως στην πρόσληψη ορισμένων θρεπτικών συστατικών, όπως του ασβεστίου, του σιδήρου και της βιταμίνης Β12. Μάλιστα, σε περιπτώσεις που κρίνεται απαραίτητο μπορεί να χορηγούνται από τους ειδικούς επιστήμονες συμπληρώματα των παραπάνω συστατικών κατά τη διάρκεια της νηστείας.